Kleine milieuwinst bij raadsdebat over luchthaven

19-12-2006

Bij de ontwikkeling en herinrichting van het vliegbasisgebied wordt ook een alternatief bekeken zonder luchthaven. Dat is voor GroenLinks een belangrijke uitkomst van het raadsdebat van maandag 11 december over de herontwikkeling van de vliegbasis en omgeving.

In een amendement vroegen wij om zo’n variant waarbij geen sprake is van ontwikkeling van een militaire vliegbasis tot een burgerluchthaven. Dit beschouwen wij als een groene en dus meest milieuvriendelijk alternatief. Nadat wethouder Helder de toezegging deed dat zo’n alternatief inderdaad bekeken wordt konden wij ons wijzigingsvoorstel intrekken.
Dit groene scenario voor het vliegbasisgebied is een onderdeel van de noodzakelijke milieueffectrapportage (MER). Dat is winst. Maar het speelt ook nog een belangrijke rol bij de onderhandelingen met het Rijk over een fikse ontwikkelingsbijdrage voor dit gebied. Enschede wil graag vele miljoenen binnenhalen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES). Naast een plan voor het realiseren van een multifunctionele regionale burgerluchthaven komt er ook een ander scenario zonder luchtvaart. In die variant wordt alle luchtvaartactiviteit beëindigd, wordt het defensieterrein schoon opgeleverd en overgedragen en wordt een groene invulling van het luchthaventerrein aangegeven. Ook dat is winst.
Het raadsdebat ging eigenlijk meer over de stand van zaken van het “luchthavenproces”. Een definitief besluit over de doorstart van de luchthaven komt waarschijnlijk pas over ongeveer een half jaar. Maar het kan net zo goed nog weer later in 2007 worden omdat het maken van zo’n milieueffectrapportage veel tijd vergt.
De GroenLinksinbreng van woordvoerder René Tenkink bij dat raadsdebat spitste zich toe op de milieuproblemen die de luchtvaart en de luchthaven met zich meebrengen. Dat deden we bewust omdat we nu eens even niet over de financieel-economische kant wilden discussiëren. Dat hebben we al vaak gedaan en zeulen we in de komende debatten ook nog wel ter sprake brengen. De milieuschade is voor ons het kernprobleem en dat hebben we in de raadsvergadering duidelijk neergezet.
Het vliegtuig is nog steeds het meest vervuilende vervoermiddel. De luchtvaartbranche geeft dat zelf ook toe. Zo zei een topfunctionaris van de KLM tijdens een congres het volgende:
“De bijdrage van de luchtvaart aan het broeikaseffect groeit in gestaag tempo, omdat de luchtvaart groeit. Luchtvaart is in zijn huidige vorm niet duurzaam en zelfs inherent vervuilend.
De luchtvaart dreigt het symbool te worden van de inconvenient truth”.
De KLM-topman legt een direct verband tussen de vervuilende luchtvaart en de gevolgen voor het klimaatprobleem waarover ook oud-president Clinton en oud-vice president Al Gore in ons land alarm sloegen.

Uit talloze onderzoeken (o.m. VROM, CE, RIVM) blijkt dat het vliegtuig het meest vervuilende vervoermiddel is. De uitstoot van koolstofdioxide (CO2) per reizigerskilometer door een vliegtuig is 5 keer zo hoog dan van de trein. De uitstoot van stikstof (Nox) is zelfs 25 keer hoger. Al deze stoffen dragen bij aan de versterking van het broeikaseffect en aantasting van de ozonlaag.

Die negatieve ontwikkeling is nu al aan de gang in ons Euregionale luchtruim. Flughafen Munster/Osnabruck is immers een flinke luchthaven met 1,5 miljoen passagiers.
En dan wil Enschede hier nog een burgerluchthaven toevoegen die ministens zo groot als FMO moet worden!? Dat betekent een dubbele aanslag op de luchtkwaliteit in de Euregio.
En dat heeft ook negatieve gevolgen voor onze leefomgeving en onze gezondheid.

Een burgerluchthaven veroorzaakt stank door onvolledige verbranding van kerosine bij het taxiën en proefdraaien van vliegtuigmotoren. In de stukken staat dat de huidige geluidscontouren uitgangspunt blijven. Maar de geluidsproductie en de overlast blijven ook.
Herrie kan tot gezondheidsproblemen leiden. Veel klachten van omwonenden van huidige luchthavens zijn: slaapstoornissen, hartklachten, stress, vermoeidheid en hoge bloeddruk.

De discussie over de doorstart burgerluchthaven is ruim 3 jaar aan de gang. Een definitief besluit is niet aan de orde omdat nog steeds niet is voldaan aan alle belangrijke randvoorwaarden: de grond vliegbasis is niet aangekocht, er is geen ontwikkelingsbijdrage van het Rijk, een exploitant is niet gevonden en er moet notabene 40 miljoen euro overheidsgeld in een nieuwe luchthavenaccommodatie worden gepompt.

De burgerluchthaven lijkt op een zwalkend vliegtuig dat van de ene startbaan naar de andere taxiet en maar niet opstijgt. Allerlei varianten en modellen hebben we zien langsvliegen: zakenvliegveld, general aviation, prijsvechters en charters. De passagiersaantallen blijven maar oplopen net als de werkgelegenheidscijfers.
De voorstanders blijven hardnekkig schermen met duizenden arbeidsplaatsen voor Airport Twente. Nog nooit zijn die duizelingwekkende aantallen onderbouwd. Dat is ook niet nodig. Je hoeft slechts te roepen: goed voor de werkgelegenheid en je krijgt de handen op elkaar van bestuurders, werkgevers en een enkele vakbondsman die de weg kwijt is.

Ook wij zien wel dat de werkgelegenheid een stevige stimulans kan gebruiken.
Maar de voorstanders van de luchthaven zijn vertegenwoordigers van de oude, vervuilende economie. GL pleit voor een nieuwe, duurzame economie die juist een grote bijdrage levert aan vermindering van de broeikasgassen en het klimaatprobleem.
Hier liggen enorme kansen voor Enschede en Twente. Hier kunnen we hoogwaardige technologieën en producten ontwikkelen die schoon zijn. We hebben een kennispark met UT en andere kennisinstituten. We hebben bedrijven die innovatief zijn en prachtige schone high-techproducten maken. Een ongelofelijke potentie die meer steun verdient. Ook financieel.
Tientallen miljoenen overheidseuro’s zijn beter besteed aan deze nieuwe, economie die toekomstproof is.

Bill Clinton deed begin december 2006 in Soestdijk een indringend appèl op alle Nederlandse bestuurders, politici, en werkgevers om al het mogelijke te doen de klimaatverandering tegen te gaan.
GroenLinks vindt dat raadsleden in Enschede zich ook aangesproken mogen voelen door Bill Clinton, Al Gore, wereldleiders en wetenschappers die zich terecht zorgen maken over het klimaatprobleem. Ook wij maken hier het verschil door te kiezen voor een luchthaven die een bedreiging is voor onze leefomgeving of te kiezen voor hoogwaardige, schone bedrijvigheid die ook nog eens van levensbelang is voor het oplossen van het klimaatprobleem.
Raadsleden in Enschede kunnen en mogen zich niet onttrekken aan die “ongemakkelijke waarheid”.

Wij hebben steeds beweerd dat zo’n luchthaven financieel helemaal niet uitkan en dat investeerders pas over de brug zouden komen als de overheid een zeer grote bijdrage zou leveren. Die aap komt nu eindelijk uit de mouw: minimaal 40 miljoen euro bijdokken anders durven de marktpartijen inclusief de exploitant niet te komen.
GL is tegen zo’n overheidsbijdrage en al helemaal als de gemeente Enschede daar ook nog aan meebetaalt. Daarom dienden we een motie in tegen zo’n gemeentelijke bijdrage. Deze motie kreeg alleen steun van de SP en van D66.
Succesvol was wel een motie van D66/GroenLinks waarin we het College opdroegen om de communicatie over de luchthavenplannen met betroken bewoners, belangengroepen en buurgemeenten te verbeteren. Deze oproep werd raadsbreed ondersteund.

Niemand keek vreemd op toen wij tegen het raadsvoorstel “herontwikkeling vliegbasis” stemden. Voor de duidelijkheid somde René nog wel een paar positieve punten op:
• GL is voor grondaankoop van het vliegveldterrein door de gemeente (en provincie);
• De gemeente moet de regie houden over de toekomstige ontwikkelingen van dit gebied;
• GL wil ook dat het College een fikse ontwikkelingsbijdrage van het Rijk binnensleept ;
• Wij zijn voor de groene invulling van 120 hectare aan de noordwestkant vliegveldterrein.

Het wachten is nu op de volgende stap. Dat zal vrijwel zeker de definitieve grondaankoop zijn van bijna 500 hectare vliegbasisterrein.

René Tenkink (r.tenkink@enschede.nl)