GroenLinks Enschede stelt vragen over naleving informatieplicht bij fraudeonderzoek

02-12-2009

Mondelinge vragen van GroenLinks (Marieke Arends) aan het college, d.d. 30 november 2009

Enschede leeft de regels niet na rond de informatieplicht. Dit blijkt uit een recent onderzoek van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP). Dit betekent dat mensen niet weten dat de sociale dienst hun heimelijk heeft gevolgd omdat ze van fraude werden verdacht. GroenLinks vindt dit een slechte zaak en vindt dat dit zo snel mogelijk wel op juiste wijze moet gebeuren. Daarom stelt ze vragen aan het College hierover.

Na onderzoek bij twintig gemeenten concludeert het CBP dat zeventien gemeentelijke sociale diensten de wettelijke regels omtrent de informatieplicht niet naleven. Dat wil zeggen dat zij mensen die heimelijk zijn gevolgd in het kader van fraudeonderzoek niet of niet aantoonbaar hebben geïnformeerd over het feit dat heimelijke waarneming heeft plaatsgevonden. Heimelijke waarneming door sociale diensten vormt een ingrijpende inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de geobserveerde burger. De persoonsgegevens die bij de waarneming zijn verzameld, worden gebruikt voor herbeoordeling van het recht op een uitkering. De gegevens kunnen ook een rol spelen bij toekomstige beoordelingen van degene die de uitkering ontvangt. De persoon die is onderworpen aan heimelijke waarneming heeft het recht te weten dát en waaróm heimelijke waarneming heeft plaatsgevonden en wat het resultaat is van het onderzoek. Gemeenten die hun handelwijze niet alsnog aanpassen, riskeren een last onder dwangsom.

In 2006 is er al een eerder onderzoek verricht naar de naleving van de wettelijke plichten die de gemeente hieromtrent heeft. Er zijn toen vier aanbevelingen benoemd (zie bijlage), en in 2007 heeft Stimulansz een procesbeschrijving opgesteld, die is goedgekeurd door de CPB.

In de TC/Tubantia lazen we verder dat er sinds het onderzoek is uitgevoerd inmiddels sprake is van een gewijzigde werkwijze en dat een vonnis van de Centrale Raad van Beroep wellicht ruimte geeft voor een andere werkwijze.

GroenLinks heeft dan ook de volgende vragen aan het College:
1. Is het College net als GroenLinks geschrokken van de uitkomsten van het onderzoek dat de CBP heeft laten verrichten bij de sociale dienst (DMO)?
2. Om hoeveel gevallen gaat het in Enschede jaarlijks? En in hoeveel van de gevallen wordt fraude aangetoond door de gebruikte werkwijze? Zijn er omtrent de wijze van (heimelijke) waarnemingen de afgelopen jaren klachten ingediend? Hoeveel zijn er daarvan gegrond/ongegrond verklaard?
3. Voldoet de werkwijze in dit soort gevallen aan de procesbeschrijving die in 2007 is opgesteld door Stimulanz? In hoeverre voldoet de DMO dan aan alle aanbevelingen uit 2006?
4. Op welke termijn verwacht het College dat er wel op correcte wijze fraudeonderzoeken kunnen worden verricht? En er dus geen boetes of dwangsommen in het vooruitzicht staan? In hoeverre heeft het genoemde vonnis en de aangekondigde hoorzitting hier nog invloed op?