Hoera, winst voor GroenLinks bij Tweede Kamerverkiezingen

16-06-2010

Reactie op de verkiezingsuitslag

Misschien is Mark Rutte wel een goede debater en maakt hij leuke grapjes. Ik zou het niet met zekerheid durven zeggen. Duidelijk is wel dat zijn VVD met een onversneden rechts programma de verkiezingen heeft gewonnen. Een vervelende boodschap voor de zwaksten onder ons.

Volledigheidshalve voeg ik daar aantoe dat er in de Tweede Kamer een zeldzame rechtse meerderheid is ontstaan: VVD-CDA-PVV bezetten samen 76 zetels. Dat is de simpele analyse die we kunnen maken na 9 juni. Eigenlijk valt er op dit moment ook niet veel meer over te zeggen, behalve dan dat de kiezer heeft gesproken en dat hij een glasheldere boodschap had voor met name de knappe campagnestrateeg van weleer: Balkenende.

De eerste week na de verkiezingen is altijd een beetje stil maar zelden gaf die zo’n leeg, onzeker gevoel. Het CDA lijdt een historisch verlies, waardoor regeringsdeelname niet voor de hand ligt. Samenwerking met de PVV is voor geen van de partijen het gewenste scenario, maar dat kan niet hardop worden gezegd. De twee meest voor de hand liggende combinaties, VVD-PvdA-CDA en VVD-PvdA-D66-GL, hebben ook een kleine kans van slagen. Op onderwerpen als immigratie en ontwikkelingssamenwerking is de VVD in de afgelopen jaren de PVV flink genaderd. Verder blijft de VVD uitgaan van 100% marktdenken. In de bankensector, maar ook in bijvoorbeeld de zorg. Terwijl de PvdA afscheid genomen lijkt te hebben van haar neoliberale paarse geschiedenis en een linkse samenwerking voor de hand had gelegen. De mogelijkheden om een kabinet te formeren worden ook beperkt doordat de PvdA samen met D66 en GL een sterk links-progressief blok vormt waartegen de VVD flets zal afsteken voor haar achterban. Die combinatie kan bovendien tegen problemen aanlopen gelet op de rechtse meerderheid in de nieuwe kamer.

Dat leest u ook in de krant. Een groot landelijk dagblad biedt zelfs een voordelig abonnement aan voor zolang de formatie duurt. Een verantwoorde gok voor de krantenlezer. Als raadslid in een arme gemeente hoop ik dat we snel een nieuw kabinet hebben. Want als het laat komt, zullen bezuinigingen extra snel moeten worden doorgevoerd en dan komen ze nog harder aan. Daarnaast hoop ik dat we geen kil bezuinigingskabinet krijgen dat een dikke 20 miljard bezuinigt, om het financieringstekort voor 2015 weg te werken.

Een meer linkse benadering op de aanpak van de crisis, waarbij sociaal en minder snel wordt omgebogen kan voor een stad als Enschede een groot verschil maken. Zware bezuinigingen werken immers de conjunctuurontwikkeling tegen, waardoor werkloosheid nog langer om zich heen kan grijpen. Verder worden het gemeentefonds gekort en lopen allerlei specifieke uitkeringen voor belangrijke voorzieningen terug. Armoede en aanverwante sociale problemen nemen toe als de uitkeringen worden gekort. De (maatschappelijke) kosten die daarvan het gevolg zijn drukken zwaar op de samenleving en op termijn ook op de gemeentebegroting. Ook op het gebied van bijvoorbeeld re-integratie en de WMO wordt er al een tijdje rekening mee gehouden dat het mes er in gaat. Maar hoe diep, is echt afhankelijk van de nieuw te vormen coalitie. Het wordt gespannen afwachten.

Een coalitie met GL en PvdA zal de pijn kunnen verzachten. Verder denk ik en hoop ik dat GroenLinks, D66 en PvdA samen voor een trendbreuk kunnen zorgen in het duurzaamheidsbeleid. Het besef dat Nederland op allerlei manieren pijnlijk achterloopt op dit terrein en daardoor ook economische kansen laat lopen, begint langzamerhand breed door te dringen.

Laat mij afsluiten met een vrolijke noot, een oproep eigenlijk. Bij de campagne voor de volgende landelijke verkiezingen moeten bij debatten weer borrelnootjes worden ingevoerd. Wanneer politici onverhoopt last krijgen van stotteren of een droge mond, kunnen borrelnootjes uitkomst bieden. Onze democratie is erbij gebaat als kiezers hun stem minder van dergelijke ongemakken laten afhangen, maar veel meer van de partijprogramma's. Denk maar aan dat beroemde fragment met Den Uyl en Wiegel. “Hier worden de mensen opgevoed in de politiek van de illusie. Sinterklaas bestaat, daar zit ‘ie, achter de tafel.” – roept de zeer gewiekste Wiegel. Het is voor Den Uyl een buitengewoon lastig moment. Borrelnootjes zijn z’n enige redding. Onmiddelijk leunt hij nog wat verder achterover en duwt enkele borrelnootjes (of pinda’s) in zijn mond en gaat er vrolijk op zitten kauwen. Heerlijk!

Jelle Kort