Jaarverslag Fractie GroenLinks Enschede 2010
Keihard balen en de draad weer goed oppakken

Inleiding

GroenLinks Enschede heeft in 2006 een grote stap gezet door voor het eerst deel te nemen aan de coalitie. Jelmer van der Zee heeft de gemeente Enschede als wethouder onder meer een stevige duurzaamheidsambitie meegegeven en heeft onder meer ook voor natuur- en landschapsontwikkeling veel kunnen betekenen. De verkiezingsuitslag liet een aardige procentuele winst zien, maar de coalitiedeelname bracht GroenLinks helaas geen extra raadszetel. Het was ontzettend balen toen tijdens de coalitieonderhandelingen 2010 bleek dat de goede samenwerking met en prima bijdrage van GroenLinks in de afgelopen periode, voor de vroegere coalitiepartners minder betekende dan de wens om ongestoord verder te gaan met de ontwikkeling van Luchthaven Twente. Het was uitgesloten dat Jelmer kon doorgaan als wethouder en in 2010 heeft hij helaas afscheid van ons moeten nemen. Jelmer werkt nu als wethouder in de Friese gemeente Weststellingwerf. Marieke Arends heeft aan het einde van de vorige periode afscheid genomen van de gemeenteraad en haar portefeuille overgedragen aan de nieuwe fractie. Eind 2010 werd duidelijk dat ook Mariska de gemeenteraad spoedig zou verlaten en is begonnen haar taken te beleggen bij Jelle Kort en bij Tiny Hannink. In 2010 stonden kortom grote veranderingen centraal: er kwam een nieuwe fractie in een nieuwe (oude) rol maar misschien is juist daardoor het werk met groot enthousiasme opgepakt. De nieuwe raadsleden Jelle Kort en Robin Wessels waren al redelijk vertrouwd met het raadswerk en met de politieke agenda van GroenLinks in Enschede, door hun betrokkenheid bij de afdeling en doordat zij een tijdje intensief hebben meegelopen met de fractie in de vorige raadsperiode. In die periode heeft Jelle zelfs een tijdje waargenomen tijdens het zwangerschapsverlof van Mariska. Overigens is de kweekvijverfunctie een punt dat ook bij de huidige fractie zeer hoog op de agenda staat. Door ambtenaren van de gemeente zijn nieuwe raadsleden ingewerkt en verder heeft de fractie scholing ontvangen van de GroenLinks Academie. Ook in persoonlijk opzicht was het een enerverend jaar, zo heeft Robin flink wat media-ervaring opgedaan door zijn vroegtijdige vragen t.a.v. de FIFA eisen aan de speelsteden voor het WK voetbal in 2018. Robin kreeg naast uitgebreide aandacht in Tubantia en een aantal gesprekken op Enschede FM, ook ‘zendtijd’ op TV-Oost en hij is zelfs op het RTL nieuws te zien geweest.

Dit verslag geeft een overzicht van het fractiewerk in 2010. In dit stuk komt eerst de fractiebezetting aan de orde en de rol van de fractie in de raad. Vervolgens gaat het verslag vloeiend over in een opsomming van de inhoudelijke punten, waarmee de fractie zich in 2010 hoofdzakelijk bezighield. Daarbij komen ook activiteiten buiten de raad en binnen de afdeling aan bod. Tegen de achtergrond van de gebeurtenissen in 2010, komen in dit verslag ook enkele aandachtspunten voor 2011 naar voren. Het jaarverslag is bedoeld om een indruk te geven en is nadrukkelijk niet een compleet overzicht van onze activiteiten en plannen.

Nieuwe raadsfractie

Het begin van 2010 was het einde van de raadsperiode 2006-2010. Na een welhaast professioneel opgezette campagne en na de verkiezingen op 3 maart 2010, ging de fractie verder met de volgende raadsleden: Mariska van Heijster, Jelle Kort en Robin Wessels. GroenLinks leverde geen wethouder. Het vele werk moest worden voortgezet, met helaas opnieuw een kleine fractie.

Portefeuilleverdeling

De portefeuilles werden als volgt verdeeld:

Mariska van Heijster (fractievoorzitter):
Bestuur & Middelen, Dienstverlening, Zorg en Welzijn, Cultuur, Bouwen en milieu, stadsdeel Centrum. Commissies: Rekeningencommissie, presidium, commissie herbenoeming burgemeester. 

Jelle Kort
Opgroeien & Ontwikkelen, Economie & Werk, Veiligheid, stadsdelen West en Zuid. Commissies: Rekenkamercommissie, raadswerkgroep cultuurverandering, geloofsbrievencommissie. 

Robin Wessels
Stedelijke ontwikkeling, Leefomgeving, Wijkontwikkeling, Dierenwelzijn, Speeltuinwerk, Stadsdeelmanagement, Stadsdelen Noord en Oost. Commissies: Raadswerkgroep duurzaamheid.

Judith Schepers was in 2010 al vijf jaar de fantastische fractieassistent van GroenLinks in Enschede.

Nieuwe coalitie

De voormalige coalitiepartners PvdA en CDA verloren beide, GroenLinks bleef gelijk, maar in de coalitieonderhandelingen werden we door de PvdA direct opzij gezet. Hoewel opnieuw onder aanvoering van de PvdA, kwam uit de coalitieonderhandelingen een samenwerking tot stand met VVD, CDA en BBE. Resultaat van de onderhandelingen vormde een coalitieakkoord waaruit bleek dat niet alleen ten aanzien van de luchthavenplannen een andere dan de GroenLinks koers gevaren zou gaan worden. De PvdA koos voor eenheid op de luchthaven in plaats van voor belangrijker zaken als sociaal werk & inkomensbeleid, een toekomst voor de DCW, duurzaamheid, aandacht voor fiets en OV en versterking van het buitengebied. Ambities werden als het ware op de lange baan geschoven en vage begrippen als innovatie en experimenten op gebied van participatie, vormden in het akkoord de rode draad. Van een luchthaven en daaraan gebonden bedrijvigheid wordt een grote impuls verwacht voor de werkgelegenheid en in het akkoord werd aan duurzaamheid vooral lipservice beleden: afgesproken werd een noordelijke ontsluitingsweg aan te leggen en harde afspraken over OV en fiets zijn niet in het akkoord opgenomen. Het college moest  ingewerkt worden, want veel voorstellen kwamen er in de eerste maanden niet. Dat gaf gelegenheid voor de fractieleden e.a. om een debat te organiseren over de noordelijke ontsluiting die in het coalitieakkoord opeens weer als een duveltje uit een doosje was gekomen. Aanwezig waren verkeerswethouder Hans van Agteren, omwonenden en vertegenwoordigers van de UT en Landschap Overijssel. Robin Wessels heeft daarbij GroenLinkse overwegingen en standpunten goed kunnen verwoorden.

Grote lijnen

Kadernota en begrotingsbehandeling

Gelet op de hoge toon die bij de presentatie van het coalitieakkoord werd aangeslagen, mocht men hoge verwachtingen hebben van de kadernota en de programmabegroting, waarin de politieke wensen uit het coalitieakkoord uitgewerkt worden. Deze verwachtingen werden niet waargemaakt en GroenLinks kon de lijn van kritiek op het coalitieakkoord gewoon handhaven. GroenLinks kreeg voor geen enkel van haar vele voorstellen een meerderheid, maar ook van de andere oppositiepartijen werden bij de behandeling van de kadernota nauwelijks voorstellen aangenomen, natuurlijk doordat de nieuwe coalitie eensgezindheid wenste uit te stralen. Als fractie hebben we daarvan wel geleerd en hebben bij de behandeling van de programmabegroting, een betere inbreng in het debat gehad, onze voorstellen beter met de oppositie afgestemd en ook hier en daar steun van coalitiepartijen binnengehaald. Maar een coalitie is er om de oppositie buiten de deur te houden als het spannend wordt. Dat gebeurde bijvoorbeeld januari 2011 bij de discussie over het bedrijvenbeleid in de Netwerkstad waarbij de oppositie eensgezind was over de te hoge raming van de benodigde ruimte en de coalitie de discussie uitstelde om de afspraken in het coalitieakkoord over de Usseler Es door te zetten. In de komende maanden staan er opnieuw diverse stukken op de agenda waarbij GroenLinks zich zal onderscheiden maar ook zal proberen andere fracties te vinden: o.a. de toekomst van het economisch beleid, de fietsnota, het verkeerscirculatieplan en de woonvisie. GroenLinks wil aandacht vragen voor de toekomst van de DCW en waakt voor behoud van het armoedebeleid.

Innovatie is een term die momenteel honderden keren voorkomt in de raadsstukken en het is volgens de fractie een wat loze kreet die te weinig concrete oplossingen biedt voor complexe problemen. De raad en ook de fractie zal daarom nauw betrokken zijn bij de invulling van het innovatiebeleid. De Rekenkamer Oost-Nederland heeft gepleit voor meer focus, volgens GroenLinks moet hierbij zeker aan duurzaamheid worden gedacht. Voor uitkeringsgerechtigden heeft de coalitie heel veel verplichtingen in petto maar veel te weinig perspectief. GroenLinks pleitte tijdens de begrotingsbehandeling onder meer voor een kortere periode onbeloond werken, voor een divers vrijwillig aanbod – behoud  van taallessen bijvoorbeeld – meer verloning en meer vakscholing, maar krijgt uiteindelijk alleen de handen op elkaar voor een grondige monitoring van verdringing van regulier werk door de inzet op onbeloond werk. Verder heeft GroenLinks gepleit voor het stimuleren van de economie door meer te investeren in duurzaamheid: groene banen. Begin 2011 publiceerde de fractie hierover een notitie op de website van GroenLinks Enschede: “Groene banen voor Enschede”. Deze notitie biedt de fractie een goede basis voor de aanstaande discussie in de raad over het economisch beleid van de gemeente.

Het blijft voorlopig onduidelijk hoe het College de resultaten op de klimaatdoelstellingen wil verbeteren. De fractie zal daarom ook in 2011 vragen stellen en concrete aanvullingen op het beleid blijven aandragen. Duurzaamheid in een breder perspectief wordt niet gediend doordat van de krapper wordende budgetten vooral veel wordt geïnvesteerd in grote bouwprojecten, die vroeger of later ook door de markt ontwikkeld kunnen worden en deze worden volgens GroenLinks bovendien niet goed geprioriteerd: Waarom alle groene locaties tegelijk bebouwen en toestaan dat de herstructurering van Boswinkel wordt uitgesteld? GroenLinks heeft in 2010 en eerder diverse malen gepleit voor veel voorzichtiger grondbeleid. Als bezuinigingsmaatregel werd bij de begrotingsbehandeling het bomenbeleid geschrapt door de coalitie, mede door groot verzet van GroenLinks is dit later in het jaar teruggedraaid. GroenLinks stelde vast dat er voldoende reserve was om een aantal bezuinigingen niet te hoeven doorvoeren en stelde tevergeefs voor juist het armoedebeleid ongemoeid te laten.

Werk en Inkomen

Zowel bij de behandeling van de programmabegroting als bij de kadernota en de raadsdebatten over het arbeidsmarktbeleid van de gemeente, stond voor GroenLinks centraal het perspectief dat aan uitkeringsgerechtigden geboden wordt en wat de gemeente vervolgens van hen kan vragen. Het beleid in Enschede wordt gebaseerd op meer directe plaatsing bij werkgevers, prima, maar een ander uitgangspunt is het tot vier jaar lang werken met behoud van uitkering. Zeker in een gemeente die uitkeringsgerechtigden nauwelijks perspectief op werk kan bieden, was dat laatste voor de fractie onverteerbaar. GroenLinks stelde voor afspraken voor de lange termijn (langer dan een jaar) via een arbeidscontract c.q. een participatiecontract te maken. Verder was de fractie van mening dat het beleid divers moet zijn in het aanbod en niet alleen op werknemerschap, maar ook op burgerschap gericht moet zijn. De gemeente mag de minst kansrijken niet uit het oog verliezen. Daarbij ging het ons in het bijzonder om het behoud van taallessen voor wie die nodig heeft. Die lessen staan de komende jaren onder druk, terwijl taalbeheersing juist een belangrijke basis is voor het vinden van werk. De inspanningen van GroenLinks hebben in de hand gewerkt dat er een strakke monitoring kwam van verdringingseffecten van regulier werk, door de grote inzet van uitkeringsgerechtigden.

Zorg

In 2010 heeft de raad een nieuw uitgangspunt voor de WMO vastgesteld, het compensatiebeginsel WMO geheten. Daarin zitten goede uitgangspunten om de middelen doeltreffender uit te geven, maar de forse bezuinigingstaakstelling die de coalitie wil halen op zorg kan ook voor kaalslag zorgen. GroenLinks zal onder meer kritisch zijn op signalen over de nieuwe intakegesprekken waar veel vanaf hangt voor mensen. Verder is het uitgangspunt de situatie zoals die is, maar waar het even kan moet de situatie van mensen ook verbeterd worden door zorgmiddelen. De sterkste schouders, moeten de zwaarste lasten dragen maar de stapeling van diverse kosten maken zorgbehoefenden financieel kwetsbaar en bij het vragen van een eigen bijdrage moet daar voldoende rekening mee worden gehouden. In afwachting van de nieuwe wet over de aanbesteding van huishoudelijk hulp is er een monitoringskader vastgesteld n.a.v. de problemen in de afgelopen periode.

Fiets en OV

Het onderzoek dat Robin had gedaan naar de prijsstijging van het openbaar vervoer in Enschede als gevolg van de invoering van de chipkaart, zal binnenkort opnieuw van pas komen aangezien de huidige planning voorstaat om de strippenkaart in april af te schaffen. Met ambtenaren van de gemeente is samen met de werkgroep fysiek overleg geweest over de toekomst van het fietsbeleid, later in 2011 horen we er meer van.

Cultuur en evenementen

De wens is het profiel van Enschede als muziekstad verder uit te bouwen. GroenLinks vindt dat daarbij aangesloten moet worden bij jeugd en talent in de stad en dat citymarketing en dure evenementen best wat minder kunnen. De druk van dalende budgetten, zal waarschijnlijk helpen om deze ontwikkeling in de komende jaren op gang te brengen. Een onderwerp waar we aandacht voor hebben gevraagd is de positie van omwonenden bij bijzondere evenementen. Het evenementenbeleid biedt namelijk ruimte om per jaar enkele bijzondere evenementen te organiseren, zonder dat daar enige randvoorwaarde aan werden gesteld. Naar aanleiding van schriftelijke vragenrondes en een gesprek dat hierover met de burgemeester heeft gevoerd, is het college met een uitvoeringsregel gekomen waarin duidelijk is aangegeven hoe het college bij bijzondere evenementen met de belangen van omwonenden om zal gaan.

Duurzaamheid

Ondanks een met de mond beleden voortzetting van de ambities uit de vorige raadsperiode, heeft het duurzaamheidsbeleid van het College in 2010 geen zichtbare ontwikkelingen laten zien. Via de speciaal opgerichte raadswerkgroep duurzaamheid  komt de gewenste sturing vanuit de raad tot nu toe evenmin tot stand. GroenLinks zal daarom rechtstreeks tot het College wenden en via de Raad proberen om met nieuwe voorstellen en hernieuwde aandacht voor oude plannen (diftar, kennispark klimaatneutraal) het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen dichterbij te brengen. Een regionale duurzaamheidsagenda is zeer gewenst. Twence dat in handen is gebleven van de regiogemeenten, kan hierin een grote rol spelen, als afvalverwerker en als energiebedrijf. Door een voorkeur in de regio voor individueel aandeelhouderschap per gemeente, is een grote inzet nodig op het maken van afspraken over de duurzaamheidsagenda van Twence. Dat laatste kwam duidelijk naar voren bij een werkbezoek dat de fractie aan Twence heeft gebracht.

Luchthaven

Voor tegenstanders van een regionale luchthaven in Twente, was 2010 een teleurstellend jaar. Actievoerders en omwonenden zijn teleurgesteld en raakten begrijpelijkerwijs een beetje moegestreden. Oorzaak: helaas hebben uiteindelijk Provinciale Staten net als de gemeenteraad voor gestemd en zelfs allerlei aanpassingen gedaan in de plannen, waardoor nog meer bestaande natuur vernield wordt. Ondanks dat GroenLinks e.a. op deze nadelen hebben gewezen, werden ook deze aanpassingen zonder veel gemor door de raad overgenomen. Over het eerder achtergehouden L.E.K. rapport hebben oppositiepartijen in de raad kritische vragen gesteld, maar het College kan met oppervlakkige beantwoording volstaan aangezien voorstanders in de raad over eerdere besluitvorming geen discussie meer willen. Wel is door GroenLinks en D66 bereikt dat de luchthavenontwikkeling de aandacht krijgt van een speciale raadscommissie. Een voorstel van GroenLinks en D66 om het interne toezicht binnen ADT goed geregeld te krijgen, haalde het echter niet.

Over diverse thema’s heeft de fractie in 2010 vragen gesteld, voorbeelden zijn:

• Opvang daklozen tijdens kou
• Voortgang duurzame inzet Twence
• Studentenkamers
• Het stoppen van de busdienst naar Boekelo en het Hogeland op zon- en feestdagen
• Zorgplicht voor asielzoekers
• Wacht- en doorlooptijden schuldhulpverlening
• Problemen bij de kunstijsbaan
• Vrijkomende radioactieve stoffen Urenco
• Exploitatie TwentseWelle

Uitgebreide fractie, werkgroepen en nieuwe leden

In 2010 heeft de fractie veel tijd besteed aan het versterken van de basis: met de uitgebreide fractie is er een mooie, structurele oplossing gekomen om afdelingsleden met serieuze ambities om fractiewerk te gaan doen, mee te laten lopen en bekend te maken met het politieke werk in Enschede. De Linkse Lounge was niet het gewenste podium voor onze leden, maar de fractie vindt het fijn dat de afdeling weer debatten gaat organiseren en werkt daar graag aan mee. Het is een goede mogelijkheid voor GroenLinksers om organisaties in de stad te leren kennen en een netwerk op te bouwen. Veel leden zijn actief in de werkgroepen van de afdeling. De fractie draagt er graag aan bij aan de agendaontwikkeling van de werkgroepen zodat er voldoende productiviteit is en het uitdagend is om werkgroeplid te zijn. Fractieleden staan open voor input en ze zijn per mail en telefoon eenvoudig te bereiken. De nieuwe ledenavond, een presentatie over onze afdeling en de lokale politiek gekoppeld aan een rondleiding door het stadhuis, was een succes.

Conclusie

De fractie heeft in 2010 de oppositierol met kracht en op een goede manier opgepakt ondanks de nieuwe bezetting. De nieuwe fractieleden zijn goed ingewerkt en zetten de politieke agenda voor de komende jaren verder in de steigers. Het is de bedoeling om daarbij de betrokkenheid van de leden verder te vergroten, met name omdat er een grote kweekvijver voor de toekomst nodig is. De afdeling heeft actieve leden nodig voor diverse werkzaamheden binnen de afdeling, bestuurswerk en voor het fractiewerk in de toekomst. Door een grote inhoudelijke betrokkenheid te organiseren, hopen we meer mensen lokaal actief te maken.